Amfiteatr i Cmentarz wojenny
Cmentarz wojenny
(1945 – 2005)
Według wspomnień burmistrza Myśliborza (w latach 1947 – 1950) Władysława Narożyńskiego cmentarz wojenny, zwany przez niego „Cmentarzem Bohaterów” został założony „na wieży” za jego kadencji. W tym czasie ekshumowano groby znajdujące się na rynku myśliborskim i przed Myśliborskim Ośrodkiem Kultury (pełnił on w 1945 r. wraz z budynkami obecnego Gimnazjum rolę szpitala polowego, w pierwszych latach powojennych nosił nazwę „Dom Społeczno – Oświatowy”). Jak podaje Narożyński, wśród ekshumowanych oprócz żołnierzy polskich i radzieckich znajdowali się również „jeńcy” czescy, francuscy i jugosłowiańscy.
Obecnie na cmentarzu pochowanych jest 687 żołnierzy polskich i radzieckich ekshumowanych z terenu Myśliborza i okolic. W 8 kwaterach polskich pochowanych jest 71 żołnierzy w tym 50 nieznanych. W 41 kwaterach radzieckich spoczywa 616 żołnierzy w tym 341 nieznanych. Prawdopodobnie znaczna część żołnierzy to zmarli w wojskowym szpitalu polowym.
Prawdopodobnie w 1963 r. w niszy wieży umieszczono tablice pamiątkowe w języku polskim i rosyjskim, a na zewnątrz nad arkadą tablicę z datami 9 V 1945 – 9 V 1963. Należy przyjąć że, wieża została rozebrana przed budową nowego pomnika, a więc około 1972 r. 12.10.1972 r., (rocznica bitwy pod Lenino) odsłonięto pomnik „Braterstwa Broni” projektu Sławomira Lewińskiego.
W 2005 r. przeprowadzono remont cmentarza finansowany przez Wydział Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie.
20.12.2005 r. odbyła się uroczystość pochowania szczątków 31 żołnierzy rosyjskich i jednego polskiego odnalezionych w okolicach Rożnowa Łobeskiego(zdjęcia z pogrzebu znajdują się w galerii - Pogrzeb 20XII05). Po mszy ekumenicznej odprawionej w kaplicy na cmentarzu komunalnym urny zostały przewiezione na cmentarz wojenny i złożone w kwaterach polskiej i rosyjskiej. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele ambasady Federacji Rosyjskiej w Warszawie, Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej, Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie, władz myśliborskich, kompania honorowa WP z Choszczna, harcerze i kombatanci. Na pochówek szczątków żołnierzy rosyjskich wyraził zgodę Wydział Historyczno – Memorialny Ambasady Federacji Rosyjskiej. Księga pochowanych znajduje się w Urzędzie Miasta i Gminy w Myśliborzu.
Po 1945 r. na terenie amfiteatru organizowano rożnego rodzaju imprezy i widowiska plenerowe. Pierwsze wielkie widowisko odbyło się w czerwcu 1948 r. o godz. 21.00. Zostało zorganizowane przez Zespół Pieśni i Tańca Liceum Pedagogicznego pod kierownictwem Józefa Bastera. Na spektakl składały się dwa słowiańskie obrzędy: „Święta Kupały” i „Świętojańskich Sobótek”. Impreza cieszyła się wielkim zainteresowaniem i zgromadziła ponad 2 500 widzów. „Święto Kupały” przedstawiono ponownie z okazji 700 – lecia Myśliborza w 1966 r. Wystawiono również „Dziady cz. II”. Amfiteatr pełnił ważną rolę jako miejsce zgromadzeń młodzieży w czasie zlotów w latach 1971 – 73. Amfiteatr po 1945 r. nie był nigdy odnawiany. Obecnie jest bardzo zaniedbany i wymaga gruntownej rewitalizacji.
Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków 12.11.1991 r. pod nr 374/91
- Literatura:
- Józef Baster, IV Sejmik MTSK,
- Alan Bullock, Hitler i Stalin, Żywoty równoległe, T.1, Warszawa 1994,
- Rudolf Gottschalk, Soldin ein Heimatbuch, Druck und Verlag H. Madrasch Soldin 1935,
- Richard Grunberger, Historia społeczna Trzeciej Rzeszy, T.1, Warszawa 1987
- Władysław Narożyński, Spełnienie – Pamiętnik burmistrza, Tryptyk Szczeciński, T.1, Szczecin 1985,
- Pochówek po sześćdziesięciu latach, „Myśliborskie Wieści” nr 1(383), 15.01.2006 r., s.4,
- Soldin am See, Druck H. Madrasch Soldin, Rainer Stommer, Die inszenierte im Dritten Reich, Volksgemeinschaft; Die Thing Bewegung, Marburg; Jonas 1985,
- Robert R. Taylor’s, The Word in Stone, Berkeley, University of California Press,1974,
- Helmut Weihsmann, Bauen unterm Hakenkreuz, Vienna, Promedia 1998,
- www.osno.pl
- www.thirdreichruins.com/thingplatz.htm
opracował: Marek Karolczak
